Afgelopen zomer zagen we opnieuw wat hittestress met melkkoeien doet. Wat opviel waren de grote verschillen tussen bedrijven. Waar de ene veehouder zijn productie redelijk vasthield, verloor een ander 5, 6 of zelfs 7 liter melk per koe per dag.
Dat verschil is geen toeval. Ook in warme streken (Israël, Andalusië, Po-vlakte, Californië,…) ziet men grote verschillen tussen bedrijven en wordt de kwaliteit van het hittestressmanagement als belangrijke verklaring genoemd. De vraag voor komende zomer is dus niet óf u iets moet doen, maar waar u als eerste in moet investeren.
Meer ventilatoren ophangen klinkt logisch, maar heeft weinig zin als de basis niet klopt. Een stal moet voldoende lucht kunnen aanvoeren én afvoeren. Daarnaast beperkt een goed geïsoleerd dak de warmtestraling naar de koeien. Vervolgens moet er voldoende luchtsnelheid op koeniveau zijn. In Californië wordt ventilatie daarom vaak gecombineerd met waterkoeling bij bijvoorbeeld voerhek en wachtruimte. Ook uit Israëlische ervaringen blijkt hoe effectief die combinatie kan zijn. Daar worden koeien meerdere keren per dag natgemaakt met verneveling en vervolgens krachtig geventileerd.
Koelen alleen is niet voldoende. Tijdens warme dagen daalt de droge-stofopname en daarmee de melkproductie. Een recente meta-analyse bevestigt dat beide verder afnemen naarmate de hittebelasting stijgt. Juist dan moet het voer aantrekkelijk blijven. Daarom: tweemaal daags vers voeren, regelmatig aanschuiven en broei voorkomen, eventueel met een broeiremmer.
Wanneer we in de rantsoenberekeningsprogramma de omgevingstemperatuur bijvoorbeeld naar 36 °C schuiven, zien we een extra energiebehoefte die overeenkomt met ongeveer 3 liter melk. Het zomerrantsoen klakkeloos gelijk houden aan het winterrantsoen is dan moeilijk te verdedigen.
Een vaak vergeten wapen tegen hittestress is de nacht. Een koe moet de overdag opgebouwde warmte kwijt kunnen. Onder semi-aride omstandigheden werden koeien die ook in de vroege nacht en ochtend extra werden gekoeld vergeleken met koeien met minder koelsessies. De extra gekoelde groep produceerde gemiddeld 2,9 kg melk per dag meer. Dat biedt ook in onze contreien mogelijkheden. Laat de stal ’s nachts maximaal afkoelen en laat ventilatoren zo nodig doorwerken. En op bedrijven waar het past, kan ’s nachts weiden een interessante optie zijn om de warmste uren te vermijden.
Een thermometer vertelt hoe warm de stal is. De koe vertelt of uw maatregelen werken. Kijk naar ademhaling, hijgen, voeropname, herkauwactiviteit, liggedrag en natuurlijk melkproductie. Spaans onderzoek laat zien dat het gedrag van melkkoeien duidelijk verandert bij toenemende hittestress en dat sensoren kunnen helpen om dit vroeg te signaleren.
Zo komen we bij de belangrijkste vraag voor komende zomer: “Hoeveel melk verliest u tijdens een hitteperiode?” Goed hittestressmanagement betekent uiteindelijk dat uw productie zoveel mogelijk overeind blijft. Verliest u telkens 5 tot 7 liter, kijk dan niet alleen naar de ventilatoren. Kijk naar het hele systeem: dak en luchtinlaat, ventilatie en verneveling, water, voer, rantsoen én herstel gedurende de nacht. Want investeren in koeling kost geld. Maar iedere warme dag 5 tot 7 liter melk per koe verliezen ook.
Na afgelopen zomer zou onze conclusie niet automatisch zijn: meer ventilatoren kopen. Maar eerst bepalen waar de beperkende factor op het bedrijf zit.